مدير HSEE سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران:
ايمني شعار نيست، يك سرمايهگذاري براي آينده است
گفتوگو با همايون توفيقي
در روز 7 مهر 1359 وقتی که دشمن بعثی به پالایشگاه آبادان حمله هوایی کرد، آتش نشانان منطقه و شهرهای اطراف برای مهار آتش به پالایشگاه رفتند که در حین عملیات خاموش کردن آتش، مجدداً هواپیماهای دشمن اقدام به بمباران پالایشگاه میکنند که منجر به شهادت تعداد زیادی از آتش نشانان میشود.
هفتم مهر به نام روز ملي "آتش نشانی و ایمنی" نامگذاری شده و در واقع این روز بهانهای است تا به گرامیداشت انسانهایی بپردازیم که از جان و آسایش خود در راه حفظ جان و آسایش ما میگذرند تا بتوانیم در امنیت زندگی کنيم.
به بهانه بزرگداشت این روز ملي، با همايون توفيقي، مدير ايمني، بهداشت، محيط زيست و انرژي (HSEE) سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران به گفتوگو نشستهايم که ماحصل آن پيش روي شماست:
• در سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران و شركتهاي تابعه آن، موضوع ايمني چگونه به متقاضيان ايجاد واحد صنعتي شناسانده ميشود؟
ضمن عرض سلام و آرزوي سعادت و توفيق براي خوانندگان محترم، بر خود لازم ميدانم ابتدائاً و پيشاپيش فرارسيدن هفتم مهر ـ روز ايمني و آتش نشاني ـ را به همه فعالان اين حوزه هم در عرصه ايمني و پيشگيري از واقع شدن حادثه و هم در حوزه آتش نشاني و خدمات مربوطه تبريك عرض كنم و براي آتش نشانان عزيز كشورمان، اين جلوههاي از خود گذشتگي، در نهايت فروتني بهعنوان عضو كوچكي از جامعه صنعتي كشور آرزوي سلامتي پايدار و توفيقات روزافزون داشته باشم.
در سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران بهعنوان متولي ايجاد شهركها و نواحي صنعتي و حمايت از صنايع كوچك و متوسط، اولويت در حفظ و صيانت از سرمايههاي مادي و انساني صاحبان صنايع، توجه به مقوله پيشگيري است. بديهي است تلاش در واقع نشدن حوادث كاري به مراتب از تلاش در علاج واقع شدن آن سادهتر است.
واحد صنعتي كه تقاضاي استقرار در شهرك صنعتي را دارد، طرف قرارداد محسوب ميشود و در بندهاي (6)، (10)، (12)، (16) و (21) دفترچه قرارداد با وي، به موضوع HSE توجه ويژه شده است. علاوه بر آن، در مبحث ضوابط ساخت و ساز واحدهاي صنعتي نيز فصل جداگانهاي بهعنوان ايمني و محيط زيست وجود دارد.
• سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران درخصوص پيشگيري از حوادث شغلي در واحدهاي مستقر در شهركها و نواحي صنعتي چگونه عمل ميكند؟
ما در مديريت ايمني، بهداشت، محيط زيست و انرژي سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران در درجه اول اقدام به ايجاد سامانه جامع ثبت حوادث به وقوع پیوسته در شهرکها و نواحی صنعتی نموديم. از سه سال گذشته تمامي حوادث شغلي شهركها و نواحي صنعتي در اين سامانه ثبت ميشود و تجزيه و تحليل اين حوادث ثبت شده، مبناي برنامهريزي در حوزه ايمني در جامعه صنايع كوچك و متوسط است. متعاقباً درس آموزي از تك تك حوادث تهيه و در واحدهاي داراي فعاليت مشابه ترويج ميشود. از طرفي تحليل حوادث به وقوع پيوسته، نوع و ميزان آموزشهايي كه بايستي به جامعه كارگري و كارفرمايي داده شود را مشخص مينمايد.
در حوزه پيشگيري تنها به موارد اشاره شده بالا اكتفا نشده است. سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران و شركتهاي تابعه بهعنوان متولي ايجاد زيرساختهاي توسعه صنايع كوچك و متوسط، چتر حمايتي خود را در زمينه ايمني نيز بهنوعي براي آنها گسترده است. هزينههاي ارزيابي ريسك و مميزي در بخشهاي مختلف HSE براي يك واحد كوچك يا متوسط گزاف است. سازمان و شركتهاي تابعه از سه سال گذشته برنامهاي مدون و پنج ساله را شروع نموده تا در طي آن تمامي واحدهاي مستقر در شهركها و نواحي صنعتي مورد مميزي HSE قرار گرفته و موارد عدم انطباق فعاليت آنها با موازين و اصول ايمني، بهداشت و محيط زيست مشخص شود. تا انتهاي سال 1397، تعداد 17349 واحد كوچك و متوسط مورد مميزي قرار گرفته و عدم انطباقها در فعاليت آنها از ديدگاه مضامين HSE شناسايي و برايشان تبيين و منعكس شده است، كه در كلان قضيه، هزينههاي اين واحدها را كاهش داده است. ضمناً با انعكاس عدم انطباقها به واحدها در قالب مشاوره و توصيه، آگاهي لازم را ايجاد نموده و از نظر آماري نيز در كاهش آمار حوادث موفقيت آميز بوده است.
مديريت HSE سازمان از ابزارهاي كارآمد روز در فنآوري اطلاعات نيز براي افزايش آموزش جامعه كارگري و كارفرمايي استفاده نموده و تمام توان سخت افزاري و نرم افزاري خود را براي پيشگيري از حوادث شغلي واحدها بهكار گرفته است. مجموع اقدامات فوق باعث شد كه در سال 1397 نسبت به سال 1396، 27 درصد كاهش در آمار حوادث داشته باشيم و در سال 1396 نسبت به سال 1395، 23 درصد. ضمناً تعداد روزهاي بدون حادثه نيز 1.5 روز افزايش يافته است.
• بيشترين ميزان حوادث در شهركها و نواحي صنعتي كشور از چه نوعي است و آن سازمان و شركتهاي تابعه چه اقداماتي را انجام دادهاند؟
بيشترين ميزان حوادث رخ داده در شهركها و نواحي صنعتي و واحدهاي مستقر از جنس حريق است. بيش از 50 درصد حوادث از نوع آتش سوزي است و پس از آن حوادثي نظير برخورد اعضاي بدن با دستگاه و سقوط از ارتفاع در جايگاههاي بعدي قرار دارند. بخش عمدهاي از اقدامات در حوزه پيشگيري بوده است كه قبلاً خدمتتان عرض شد و ساليانه هم به لطف خداوند شاهد كاهش آمار حريق بوديم.
در زمينه سخت افزاري و كنترل حوادث حريق نيز اقدامات بسيار خوبي صورت گرفته است. در سنوات گذشته در ارتباط با ايجاد ايستگاههاي آتش نشاني و خدمات امداد و نجات بسيار تلاش شده و ميزان واحدهاي مستقر تحت پوشش خدمات خودرو اطفاء حريق و امداد و نجات به 80 درصد رسيده است. در حال حاضر 280 دستگاه خودروي آتش نشاني و امداد و نجات در سطح شهركها و نواحي صنعتي در 245 ايستگاه فعالاند. آتش نشانان نيز در قالب دستورالعملهاي مربوطه دائماً آموزشهاي لازم را فرا ميگيرند. جالب است بدانيد كه تعداد 147 دستگاه خودروي آتش نشاني از سال 1393 به بعد تأمين و تجهيز شده است. در ارتباط با تأمين نيروي انساني لازم براي امور آتش نشاني و امداد و نجات در شهركها به دليل مشكلات مالي برخي شركتهاي خدماتي و همچنين واحدهاي صنعتي در تأمين هزينههاي شارژ مشكل داريم كه پيگيريهاي لازم هم براي رفع مشكلات در اين زمينه درحال انجام است.
• همانگونه كه ميدانيد، موضوع آموزش در حوزه ايمني از اهميت بهسزايي برخوردار است. سازمان شما در اين زمينه چه اقداماتي انجام داده است؟
درست است. موضوع آموزش در بخش ايمني حائز اهميت است. البته پايه اقدامات پيشگيرانه نيز بهنوعي آموزشي است. تهيه درس آموزي از حوادث و ترويج آن در واحدهاي صنعتي با فعاليتهاي مشابه، اعلام عدم انطباقها به واحدهاي صنعتي و آگاهي دادن در اين زمينه، ارزيابي ريسك و بسياري از اقدامات در اين زمينه از جنس آموزشاند. ليكن بهطور اخص، آموزش هم در جامعه كارگري و هم در جامعه كارفرمايي مورد توجه است. سالانه نيازسنجي آموزشي توسط سازمان در زمينه HSE صورت ميگيرد و تقويم آموزشي به شركتهاي استاني ابلاغ ميشود. در سال گذشته براي 10540 نفر، ميزان 4716 ساعت كلاس و دوره آموزش مسائل HSE برگزار شد.
• در ارتباط با بهداشت شغلي در شهركها و نواحي صنعتي هم در حوزه پيشگيري و هم شناسايي چه تمهيداتي صورت گرفته است؟
به پيشگيري در حوزه بهداشت شغلي براي شاغلين در واحدهاي صنعتي در طرح مميزي HSE واحدها كه در ابتداي عرايضم عنوان نمودم، پرداخته شده است. علاوه بر آن، در سالهاي اخير سعي كرديم به امكان ارائه خدمات طب كار و همچنين طب عمومي و خدمات اورژانسي پزشكي نيز در شهركها و نواحي صنعتي بيتوجه نباشيم، بهطوري كه با تلاشهاي انجام شده، در حال حاضر 50 ساختمان درمانگاه و مركز طب كار در سطح شهرکها و نواحی صنعتی ايجاد و تجهيز شده است كه درحال بهرهبرداري ميباشند. همچنين در راستاي ارائه خدمات بهتر و سريعتر، شركتهاي استاني تابعه اقدام به عقد تفاهم نامه با سازمانهای خدمات رسان و استقرار اورژانس، هلال احمر، درمانگاه و طب كار نمودهاند كه نتيجه آن، استقرار مراكز اورژانس و هلال احمر در برخی شهرکها و نواحي صنعتی در سطح كشور ميباشد.
• مهمترين مشكلات و دغدغههاي شما در حوزه ايمني در شهركها و نواحي صنعتي چيست؟
متأسفانه ابزار كافي در اختيار سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران براي اعمال اصول ايمني در قبال واحدها وجود ندارد. قانون اختيارات لازم را در اين خصوص به وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي داده است كه انصافاً نهايت همكاري را با اين سازمان در سنوات اخير مبذول داشته است. البته طبيعي است كه با توجه به امكانات دولت و نيروي انساني در اختيار وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي، امكان نظارت كامل به همه واحدهاي صنعتي و كارگاهي وجود نداشته باشد. متأسفانه نبود اختيارات قانوني لازم نيز در بيشتر مواقع باعث ميشود كه نظارتهاي اعمال شده توسط سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ايران در قبال واحدها كمتر مثمر ثمر باشد و يا بازده اثربخشي آن تقليل پيدا كند. به عنوان مثال، ضوابط ساخت و ساز بهعنوان دستورالعمل براي واحدهاي صنعتي ابلاغ شده و بر مبناي انطباق ساخت و سازها با آن گواهي پايان كار ساختماني صادر ميشود. بعد از صدور پايان كار، مسائل ايمني ساخت و ساز، از قبيل حرائم آتش نشاني ساختمانهاي صنعتي توسط برخي واحدها دستخوش تغيير ميشود و همين امر علاوه بر تشديد احتمال بروز برخي حوادث، امكان خدمات رساني به همان واحد و يا حتي واحدهاي مجاور را نيز با چالش مواجه مينمايد.
يكي ديگر از دغدغههاي موجود، عدم جدي گرفته شدن ماده 87 قانون كار در ارتباط با ضرورت رعايت مسائل حفاظت فني و بهداشت كار در همان بدو كار توسط واحدهاي صنعتي است. رعايت ايمني در آغاز يك فعاليت توليدي و صنعتي يك اصل است. سرمايهاي كه قرار است زيربناي توليد باشد و نيروي انساني متخصص بهكار گيرد و يا اينكه اساساً اشتغال ايجاد كند، بايستي از آسيبها حفاظت شود و ايمني لازم را داشته باشد. خوشبختانه در راستاي ماده 93 قانون در سالهاي اخير توجه به تشكيل كميتههاي حفاظت فني و بهداشت كار بيشتر شده است كه خود اين امر گامي مهم در اعتلاي فرهنگ ايمني در جوامع صنعتي و كارگري است.
• و سخن پاياني؟
از همه فعالان حوزه HSE تشكر ميكنم و اميدوارم تلاشها در اين زمينه اسباب اعتلاي فرهنگ مردم سرزمينم باشند. به ياد داشته باشيم كه ايمني شعار نيست، يك سرمايهگذاري براي آينده است. بايد به آن اعتقاد داشته باشيم و تلاشمان بر آن استوار باشد كه ايمني را به سرمايهگذاران و متوليان واحدهاي صنعتي و توليدي بباورانيم. در پايان دست آتش نشانان عزيز ايران عليالخصوص عزيزان شاغل در ايستگاههاي شهركها و نواحي صنعتي كشور را ميبوسم و براي ايثارشان خاضعانه از خداوند راه پررهرو و استمرار و پايداري مسألت ميكنم.
نظر دهید